De Kerk van Sint Pancratius

Tot aan de sloop in 1858 kerkten de rooms-katholieke dorpelingen in een schuilkerk aan de Breedeweg, in die tijd vanuit Castricum de verbindingsweg naar Uitgeest en de Zaanstreek.

Historie tot 1950

Kennemerland maakte al in de vroege Middeleeuwen kennis met het Christendom. Adelbertus en Engelmundus, gezellen van Willibrordus, krijgen opdracht het geloof te verspreiden. Ook in Castricum wordt een kerkje gebouwd. Het wordt onder bescherming gesteld van Sint Pancratius. Pancratius was afkomstig uit Phrygie; op veertienjarige leeftijd werd hij in Rome tijdens de Christenvervolging onder keizer Diocletianus onthoofd. Omstreeks 1351 werd in Bakkum een kapel gesticht, die toegewijd was aan de Heilige Cunera. Tot 1576 is de kapel als bedehuis in gebruik geweest. De oude Pancratiuskerk is ontstaan door vergroting van het kerkje dat in de elfde eeuw moet zijn gebouwd. Bij opgravingen in het kerkgebouw zijn sporen van dit romaanse kerkje aangetroffen. In 1573 werd de oude Pancratiuskerk overgedragen aan de Protestanten. De kerk heette aanvankelijk ‘Gereformeerde Kerk’. In 1816 werd de naam officieel gewijzigd in ‘Nederlands Hervormde Kerk’. Het overgrote deel van de bevolking bleef echter bij het oude geloof en kwam van die tijd af -overigens weinig gestoord door de Protestanten- samen in een verbouwde boerderij aan de Breedeweg in de Oosterbuurt. In 1820 werd aan deze schuilkerk een meer kerkelijk uiterlijk gegeven. In 1858 werd weer een ‘echte’ kerk met toren gebouwd, vlak naast de plaats waar de huidige kerk aan de Dorpsstraat staat. Ter vervanging van dit gebouw werd de huidige Pancratiuskerk in 1910 gebouwd en enkele jaren geleden nog grondig opgeknapt. Tevens werden toen de pastorie (nu parochiecentrum) en het zusterhuis (‘De Hooghe Aert’) gebouwd.

De kerk is opgetrokken in neo-gotischde stijl naar ontwerp van Jan Stuyt te Amsterdam. De bij de kerk behorende pastorie en nabij gelegen zusterhuis met bewaar- en naaischool zijn ook door Stuyt ontworpen, maar in een moeilijk te benoemen bouwstijl. De inwijding van de kerk vond plaats op 8 juni 1911.

Het Orgel – Comité St. Pancratius

orgel-sint-pancratius-goede-herder-castricum

Het orgel is in 1953 gebouwd door firma Adema’s kerkorgelbouw voor de Parochiekerk Fellenoord in Eindhoven. Sinds 1972 staat het orgel in de St. Pancratiuskerk in Castricum. Het Orgel-Comité St. Pancratius draagt de verantwoording voor het in goede staat houden van het “David-orgel” in de St. Pancratius kerk te Castricum, alsmede de verantwoording voor de klokken in de toren van de Pancratius. Door het organiseren van concerten probeert het de gelden te verzamelen die nodig zijn om het onderhoud van het instrument te bekostigen.

Het David-orgel uit de St. Pancratiuskerk in Castricum is afkomstig uit de St. Antonius van Padua – kerk te Eindhoven – Fellenoord en werd op 26 november 1972 ingewijd en ingespeeld in de St. Pancratius kerk. Dankzij enorme inspanningen van een groep enthousiaste parochianen kon dit in 1953 door de Fam. Vermeulen uit Weert gebouwde orgel, worden aangekocht en opgebouwd in Castricum.

Daarmee beschikt de St. Pancratius vanaf 1972 over een muziekinstrument dat door bouw, grootte en klank uitstekend past in de kerkruimte. Het orgel voldoet aan de eisen die de liturgie stelt en kan zijn begeleidende en concerterende functie goed vervullen.

Het oorspronkelijke Eindhovense orgel telde 25 registers. Door het aankopen van 4 registers uit het orgel van de voormalige De Zaaier in Amsterdam, werd de dispositie van het pedaal (voetklavier) uitgebreid. De heer Hubert Schreurs bouwde het orgel op, wijzigde de dispositie, intoneerde alle pijpen en zorgde dat de klank paste in de gunstige akoestiek van de St. Pancratius.

In 1987 werd een nieuw register geschonken: een Vox coelestis (hemelse stem). In latere jaren volgden nog een Violon, een Cymbel en een Fluit harmoniek. Het orgel telt nu 34 registers. De laatste wens is een Prestant 16′ waarvoor de helft van de pijpen al aanwezig is.

Om het orgel goed bespeelbaar te houden, moet het elk jaar een paar keer worden gestemd, moeten versleten onderdelen worden vervangen en moeten storingen worden verholpen. Een aantal comité-leden werkt hieraan mee. Een orgel is een kostbaar en duur instrument. Dit orgel dankt zijn naam aan koning David wiens beeld in het midden van het orgelfront prijkt.

Het orgel in de kerk Maria ten Hemelopneming te Bakkum werd ruim 50 jaar geleden plechtig ingezegend op 19 maart 1961. Het orgel werd gebouwd door de Alkmaarse orgelbouwer de firma Jos Vermeulen op advies van Dr P.J.A.M. de Bruyn, secretaris van de R.K. Klokken en Orgelraad. De 14 registers geven het orgel een volle klank afgestemd op de betrekkelijk kleine maar vooral lage kerkruimte. Het heeft twee manualen die samen elf registers hebben en het pedaal drie. Door de drie koppels is het mogelijk de registers met elkaar te verbinden.

In 2009 werd het orgel volledig gerestaureerd waardoor het weer zijn oude glorie terugkreeg. Dit was te beluisteren op zondag 24 januari door organist Ronald Schollaart met prachtige Bach orgelwerken tijdens een plechtige viering ter gelegenheid van het opnieuw in gebruik nemen van het orgel.

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de voorzitter: de heer H. Meijer, telefoon: 0251-670770. E-mail: hnmeijer@casema.nl of de secretaris: mevrouw L. Leonards, telefoon: 0251-676625. E-mail: leonards@kpnplanet.nl.

Uw bijdrage voor het onderhoud aan de Orgels kunt u storten op Rabobank rekening: NL11RABO0311973779 t.n.v. Het Orgel-Comité St. Pancratius te Castricum.